Zorza spoza naszego Układu Słonecznego

 

W lipcu bieżącego roku międzynarodowy zespół astronomów pod przewodnictwem Gregg’a Halinan’a z Kalifornijskiego Instytutu Technologii zaobserwował zorzę nad powierzchnią brązowego karła o nazwie LSR J1835+3259 odległego od Ziemi o 18 lat świetlnych. Był to pierwszy przypadek zaobserwowania zorzy zarówno poza naszym Układem Słonecznym, jak i nad powierzchnią tego typu obiektu. Zorza zaobserwowana na LSR J1835+3259 była milion razy silniejsza od tej występującej w ziemskiej atmosferze i była najsilniejszym zaobserwowanym do tej pory tego typu zjawiskiem we Wszechświecie. Ze względu na obecność dużej ilości wodoru zorza miała barwę ciemnoczerwoną. Wystąpienie zorzy nad powierzchnią LSR J1835+3259 rzuca nowe światło na procesy zachodzące w magnetosferze „zdegenerowanych gwiazd”, jak bywają czasem nazywane brązowe karły. Naukowcy jednak nie potrafią odpowiedzieć na pytanie co spowodowało wystąpienie zjawiska.

Na Ziemi zorza polarna (aurora borealis na półkuli północnej i aurora australis na półkuli południowej) występuje w górnej, silnie zjonizowanej warstwie atmosfery zwanej jonosferą, która rozciąga się od 50-80 do 400 km nad powierzchnią Ziemi.

 

Zorza jest zjawiskiem świetlnym występującym na wysokich szerokościach geograficznych (zazwyczaj za kołami podbiegunowymi, choć niekiedy może być widoczna również poniżej równoleżnika 50) i polega na świeceniu górnych warstw atmosfery. Zorza powstaje na skutek oddziaływania protonów i elektronów emitowanych przez Słońce i docierających do atmosfery ziemskiej jako tzw. wiatr słoneczny, na cząsteczki gazów znajdujących się w jonosferze. Protony i elektrony schwytane przez ziemską magnetosferę (rys. 2) zderzają się z atomami występującymi w atmosferze, wzbudzając je i powodując ich świecenie. Kolor zorzy zależy od atomów gazów, które zostały wzbudzone przez wiatr słoneczny. Tlen świeci kolorem zielonym, natomiast azot czerwonym. Zorza może przybierać formy łuków, pasm, draperii lub zasłon. Częstość występowania zjawiska jest ściśle zależna od aktywności Słońca – im gwiazda jest bardziej aktywna, tym częściej dochodzi do rozbłysków i wyrzutów materii z jej powierzchni. Im silniejszy wybuch, tym silniej naładowane protony i elektrony docierają do atmosfery, tworząc zorzę o intensywnych barwach i dużym zasięgu.

Pomimo, że zorza najczęściej występuje za kołem podbiegunowym, czasem można ją zaobserwować również w Polsce. Ostatnio takie okazje wystąpiły 17 marca i 22 czerwca 2015 r. Wszystkim obserwatorom chcącym zobaczyć zorzę w Polsce polecam stronę www.aurora-service.eu, na której można znaleźć nie tylko ciekawe materiały dotyczące tego zjawiska, ale przede wszystkim krótkoterminowe prognozy jej występowania.

 

 

 

 

 

 

Źródła:

http://www.caltech.edu/news/failed-stars-host-powerful-auroral-displays-47428

http://www.natureworldnews.com/articles/15906/20150808/brown-dwarfs-aurora-shows-beauty-failure.htm

http://www.bbc.com/news/science-environment-33711161

http://www.aurora-service.eu/aurora-school/all-about-the-kp-index/

http://www.twojapogoda.pl/wiadomosci/105799,zorza-polarna

 

Źródła fotografii:

www.crazynauka.pl

www.bbc.com

www.aurora-service.eu